اسرار بیولوژیکی اوقات نماز


اسرار بیولوژیکی اوقات عبادات بخصوص نماز

امروز ثابت گردیده است كه وضعیت بیولوژیكی پستانداران و همچنین انسان به پدیده های بزرگ كیهانی نظیر پدیده شب و روز، میدان مغناطیسی و سایر عوامل فیزیكی بستگی تام دارد. آنچه كه به بطور اخص كشف گردیده است وجود ساعت بیولوژیك می باشد كه توسط روشنایی و تاریكی تنظیم می گردد.

عملكرد این ساعت از طریق سیستم هورمونی و عصبی بر فیزیولوژی كلیه سلول های بدن مؤثر است. همانطور كه ساعت ها ی معمولی گاهی تند، تند كار می كنند واحتیاج به تنظیم دارند ساعت بیولوژیك بدن نیز در مقطع 1- تبدیل روشنایی به تاریكی، 2- اوج روشنایی، 3- اوج تاریكی وبالعكس، خود را تنظیم مینماید.چنانچه این ساعت بیولوژی تنظیم نشود، ترشح هورمون ها ومواد محرك وتضعیف كننده نورونها (سلولهای عصبی ) مختل گردیده و بالطبع آثار این اختلال كلیه سلولهای بدن را تحت تأثیر قرار می دهد.
بنابراین ساعت بیولوژیكی در زمان های: 1- طلوع فجر و طلوع آفتاب، 2- فاصله طلوع آفتاب و ظهر، 3- فاصله بین ظهر و غروب آفتاب، 4- حد فاصل بین غروب آفتاب و نیمه شب، 5- حد فاصل نیمه شب وطلوع فجر، بر فعالیت كلیه سلولهای بدن تأثیر مستقیم و غیر مستقیم دارد.
2- مطالعات روان تنی (سیكوسوماتیك) نیزنشان داده است كه آرامش روانی نیز در تنظیم این ساعت مؤثر است و همچنین عدم تعادل فیزیولوژیك میتواند موجب شدت و ضعف وضعیت روانی گردد.
3- مطالعات روان شناسی بر روی افرادی كه با معرفت و اراده خاص می توانند جریانات روانی خود را تحت كنترل درآورند نیز از بدیهیات به شمار می رود.
4- حالت یاس وافسردگی در مقطع تبدیل نور به تاریكی یا تاریكی به نور شایع تر است و حالت امیدواری و سرخوشی در اوج شدت نور واوج شدت تاریكی شایع تر است.

5- رویاهای كاذب وكابوس مانند، نیز در مقطع تبدیل تاریكی به روشنی شایع تر است واین كابوس ها از طریق اختلال در تعادل روانی می تواند به اختلال در ساعت بیولوژیك منجر گردند و امكان كابوسها در اوج شدت نور وتاریكی كمتر اتفاق می افتد .6- حالت یاس و افسردگی منجر به خوف و حزن وحالت امیدواری وسرخوشی موجب غرور درانسان می گردد.

7- از نظر اخلاقی عرفانی نیز ثابت گردیده است كه خوف و حزن زیاد ناشی از درك ناقصی است كه در انسان وجود دارد و این حالت نقص درمقطع تبدیل نور به تاریكی شدت می یابد سر خوشی ناشی از درك، عدم نقص می باشد ودر اوج تاریكی وروشنایی شدت می یابد.
8- در قرآن آمده است كه در مقاطع تبدیل نور به تاریكی و بالعكس كه هنگام صبح وغروب اتفاق می افتد با ذكر سُبحان ا... برای خود آرامش ایجاد كنید. یعنی بدانید كه تنها خداوند منزه است و كلیه موجودات امكانی ناقص اند تا بدین وسیله درك نقص در شما ایجاد یاس وافسردگی ننماید و در اوج نور و تاریكی با ذكر الحَمدُا... ازغرور خود بكاهید. چون تنها خداوند سزاوار ستایش است وموجود امكانی نباید به خود مغرور گردد.در اینجا بدنیست به روایاتی اشاره شود كه به طور كلی خواب در خلال طلوع فجر تا طلوع آفتاب و همچنین در محدوده غروب آفتاب تا مغرب شرعی را مكروه دانسته است.از حضرت باقر (ع ) مرویست كه خواب در این دو زمان بسیار شوم است. به همین دلیل سفارش شده است كه در این دو زمان باید بیدار، آگاه و با اراده بود. معروف است که دراین دوزمان ابلیس وسوسه های خود را آغاز می كند وبرای افرادی كه درخواب هستند نیز اغلب ثابت شده است كه خوابهای كابوس مانند دراین دوزمان اتفاق می افتد كه می تواند به بی نظمی ساعت بیولوژیكی كمك كند. لذا سفارش شده است كه شخص باذكر حق ودعا آرامش خود را حفظ نماید.
نیت: یعنی اراده كردن با آگاهی كامل برای انجام یا اجتناب از كاری. انسان دارای سه هویت بیولوژیكی، عاطفی ادراكی، معرفتی ارادی می باشد. برای هر كدام از این هویتها به جهت رشد آنها لذتهایی تعبیر شده است. البته چون این هویتها تفكیك پذیر نیستند لذت آنها همدیگر را می توانند تقویت كنند. درانجام روزه دقیقاً سه نوع ملحوظ شده است.

11- لذت بیولوژیكی ناشی از خوردن و آشامیدن، البته شاید موضوع اندكی متناقض به نظر برسد. ولی اگر دقیقاً توجه كنیم لذت خوردن و آشامیدن بعد از یك دوره  اجتناب از خوردن و آشامیدن بیشتر است. لذا لذتی كه در هنگام افطار به دست می آید قابل مقایسه با مواقع دیگر نمی باشد.
2- لذت اراده: یكی از لذات انسان آن است كه در اثر اراده به دست می اید كه اغلب تجربه كرده ایم به قول سعدی: اگر لذت ترك لذت بدانی دگر لذت جسم لذت نخوانی زیرا شخصی كه اراده می كند برای مدتی لذات موقت خود را متوقف گرداند لذت می برد.
3-لذت معرفتی: لذتی است كه به شخص دست می دهد. ناشی از آن است كه رضایت حق را كسب نموده وكسانی كه دارای معرفت می باشند (لذت قرب فرایض وقرب نوافل ) چه لذت عظیم وپایداری را دارا می باشند. بنابراین روزه دار ضمن بیدار بودن با آگاهی واراده عمل كردن قبل ازطلوع فجر (لذت خوردن سحری، لذت اراده برای نخوردن بعد از آن، لذت جلب رضایت باریتعالی) (خوردن سحری به مقدار كم مستحب است). این آرامش ولذت قبل از طلوع فجر وهمچنین آمادگی برای نماز واجب ودعای تعقیب آنها در بین الطلوعین ساعت بیولوژیكی را به خوبی تنظیم می نماید. درهنگام مغرب نیز لذت افطار لذت فریضه نماز (ارادی) + لذت گوش به فرمان حق برای شكستن روزه. همانطور كه خودداری از مبطلات درطول روز واجب بوده، شكستن روزه نیز چه درزمان مغرب وچه بعد ازپایان یك ماه روزه داری واجب است. علاوه بر اجتناب ازخوردن و آشامیدن رعایت بقیه عواملی كه به عنوان مبطلات روزه می باشند همگی منجر به آرامش روانی می گردد. به عبارت دیگر اگر روزه ای حقیقی باشد كلیه امورات مخل آرامش روانی باید با اراده (لذت اراده) ‌مهار گردند. دروغ، غیبت، تهمت، لذا مشخص گردید كه روزه عامل ایجاد ثبات روانی و بالطبع اثرات آن ازطریق ساعت بیولوژیك بر بدن آشكار گردید.